Құрамында лютеины бар препаратты қабылдау аясында макулалы бүлінуі бар емделушілерді ұзақ мерзім бақылау нәтижелері

Тәжірибелік дәрігерге көмек үшін

О.В. Зайцева, О.И. Сарыгина

Ресей Денсаулық сақтау министрлігінің «Гельмгольц атындағы көз сырқаттарының Мәскеу ҒЗИ» ФМБМ

Витрум® Вижн Форте курстық қабылдауын тұрақты қолданған, екі көзінде жастық макулалы бүлінудің бастапқы ерте немесе аралық кезеңіне шалдыққан 158 емделушіні жеті жыл ішінде бақылаудың аталған кезең ішінде түрлі себептер бойынша тұрақты ем алмаған, сырқаттың бастапқы клиникалық суретімен 147 емделушінің мәліметтерімен салыстырғандағы нәтижелері келтірілген. Ерте ЖМБ бар көздерде препараттың  тұрақты курстарының аясында соңғы сатысына дейін күшею жиілігі 0,7 %-ды құрады, аралыққа дейін — 28,5 %-ды, жүйелі ем болмаған кезде – сәйкесінше, 4 және 38 %. Аралық ЖМБ бар көздерде препаратты қабылдау аясында соңғы сатысына дейін күшеюі көздердің 18,6 %-нда байқалды, тұрақты ем болмаған кезде — 30 %-нда. Витрум® Вижн Форте тұрақты курстары ЖМБ күшею жиілігін төмендетеді, жоғары көз көргіштігінің және торлық қабық друзалары бар емделушілерде көру қызметінің ұзақ сақталуына көмектеседі.

Негізгі сөздер: жастық макулалы бүліну, күшею, Витрум® Вижн Форте, емдеу.

Ресей офтальмологиялық журналы, 2016; 2: 70 – 76 

Соңғы жылдары жастық макулалы бүлінуді (ЖМБ) диагностикалау және емдеуде едәуір табыстарға қол жеткізілді. антиVEGF-терапияны кеңінен енгізу сырқаттың ылғалды түріне шалдыққан көптеген емделушінің көру қызметтерін сақтауға және жақсартуға мүмкіндік береді. Алайда, практикалық тәжірибенің жинақталу шамасы бойынша антиVEGF-препараттардың барлық жағдайларда клиникалық табыстарға қол жеткізуіне мүмкіндік бермейді, сонымен қатар, көп мәрте интравитреалды инъекцияларды болжайды және экономикалық жағынан қиындық келтіреді [1]. Осыған орай, сырқаттың соңғы сатысына дейін күшеюінің алдын алу мәселесі өзектілігін жоғалтпауда.

Соңғы жылдардағы тереңдетілген зерттеулер ЖМБ патогенезінің күрделілігі мен көпфакторлылығын көрсетті. Генетикалық ерекшеліктердің, тамақтанудың, шылым шегудің, көз гемодинамикасы бұзылыстарының, нәруыз мен май алмасуларының, қанның реологиялық ерекшеліктерінің, макро- және микроэлементтер метаболизмінің, қабыну әсерлерінің рөлі анықталды [2–5].

Антиоксидантты қорлардың өспелі тапшылығы кезінде майлардың асқынтотығу үдерістерін белсенді қылу маңызды рөлге ие. Көз түбінің гипо-және гипероксиялық күйлері табиғи антиоксиданттардың қызмет етуін бұзады [6–9]. Шамадан тыс түзілетін белсенді оттегі жасушалы мембраналардың құрамына кіретін докозагексаен қышқылының (DHA) тотығуына әкеп соғады. Бұл әсер пигменттік эпителий жасушаларының, Бруха мембранасының зақымдану және жарыққабылдағыш бүліну тетігінде негізгі болып есептеледі. Уытты әсері негізінен жасуша мембраналары липидтерінің, сыртқы протеин мен трансмембраналы гликопротеидтердің зақымдануы арқылы іске асады [8, 9]. Жасушалы метаболизмнің бұзылуы нәтижесінде уытты қосылыстардың, соның ішінде, түйіршіктерінің құрамында 10-ға жуық  флюорофорлары бар липофусцинның жиналуы жүреді, олар өз кезегінде жарықтың әсерімен оттегінің белсенді түрлерін түрлендіреді [8].

70 © О.В. Зайцева, О.И. Сарыгина

Ресей Денсаулық сақтау министрлігінің «Гельмгольц атындағы көз сырқаттарының Мәскеу ҒЗИ» ФМБМ

Көрінетін жарық шоғырының қысқа толқынды бөлігі, инфрақызыл және ультракүлгін сәулелердің көз торының тіні үшін жарыққа аса уытты екендігі белгілі [9].

Көз торын қалпында жарықпен зақымдануынан қорғау жарыққабылдағыш жасушаларының сыртқы сегменттерінің әрдайым жаңартылуымен, көздің жарық сүзгіш жүйесімен (көздің мүйізгек қабығы, көзқарақ, макулалы пигменттер), сондай-ақ, антиоксидантты қорғаныс тетіктерімен қамтамасыз етіледі [4].

Көз торының антиоксидантты қорғаныс жүйесі көпкомпонентті және ферментті емес тетіктерді (А, С, Е дәрумендері, глутатион), ферменттерді (супероксиддисмутаза, каталаза, глутатионредуктаза, глутатионпероксидаза), өзге антиоксиданттарды (оксикаротиноидтар, альфа-жөке қышқылы, коэнзим Q10, биофлавоноидтар), микроэлементтерді (мыс, мырыш, магний, селен) және қосымша факторларды (фолий қышқылы,  В1, B2, В6, В12 дәрумендері) қамтиды[8, 9].

Бұл жіңішке үйлестірілген қорғаныс жүйесінің кез келген буынын бұзу пигментті эпителийлердегі, хориокапиллярлардағы, Бруха мембранасындағы және көз түбінің орталық аумағының жарыққабылдағыштарындағы дегенерациялық өзгерістерінің туындауына себепші болады. Осыған орай, ЖМБ күшеюінің алдын алудағы терапевтік тәсілдемелерді әзірлеу кезінде көз түбі тіндерінің оксидативті зақымдануының төмендеуі негізгі мақсат болды.

Эпидемиологиялық зерттеу тамақтану және шылым шегу ерекшеліктерінің түзетілуі ықтимал ЖМБ күшеюінің негізгі тәуекел факторлары екендігін көрсетті [2–4]. Сол бір уақытта диетаға қойылатын әзірленген талаптардың көпшілігі аз қолданылады, әсіресе, қарт адамдар арасында. Сондықтан да дәлелді медицина тұрғысынан көз түбінің дегенерациялық үдерісінің дамуына кедергі болатын қажетті құрамдастардың бүкіл кешенін қамтитын дәрі-дәрмектерді қосымша қабылдауға кеңес берілген [3, 10].

ЖМБ күшеюінің дәрі-дәрмектік профилактикасына заманауи тәсілдемелердің көбі екі ірі көп орталықты рандомизацияланған зерттеулерінің нәтижесіне негізделген: Age-Related Eye Disease Study (AREDS) — 1 және 2.

Зерттеудің аса ерте сериясы антиоксиданттардың (С, Е дәрумендері мен -каротенның), сонымен қатар, мырыш микроэлементінің сырқаттың күшею профилактикасындағы тиімділігін анықтады [11, 12]. Аскорбин қышқылы көптеген ферментті жүйелердің қосымша факторы болып табылады, тамырлы қабырға коллегенінің синтезі, тіндердің қалпына келуіне қажет. Е дәрумені жасушалы мембраналарды тотықтырғыш зақымданудан қорғайды, антигипоксант рөлін орындай отыра, митохондриялы мембраналарды тұрақтандырады, сонымен қатар, нейропротектор болып табылады. -каротен — родопсинның синтезіне қажет А дәруменінің метаболизмдік ізашары. Ол А табиғи дәруменінің жоғары дозаларымен салыстырғанда, едәуір төмен [3].

Бесжылдық бақылау ерте және аралық ЖМБ бар адамдардың тағам рационына осы құрамдастарды енгізу географиялық семуінің немесе хориоидалды неотамырланудың пайда болу қаупін 25 %-ға төмендетеді [11, 12].

Осы зерттеу сериясының аяқталу сәтіне қарай көз тіндерінде оксикаротиноидтар әрекетінің молекулалы тетіктері туралы жаңа мәліметтер алынды [4, 8, 13].

Бұл органикалық қосылыстар өсімдіктердің қошқыл жасыл жапырақтарында, сондай-ақ, айқын боялған көкөністер мен жемістерде кездеседі және олардың ағзаға келіп түсуі тамақтанумен тікелей байланысты, себебі, олар адам ағзасында синтезделмейді. Қазіргі таңда өсімдіктердің арасынан ксантофильді каротиноидтардың 600-ге жуық түрі бөлінген. Адам плазмасында каротиноидтардың 6 түрі бар: - және -каротен, криптоксан, ликопин, лютеин мен зеаксантин. Алайда, көз торының тінінде тек лютеин мен зеаксантин, сондай-ақ, олардың метаболиттері келтірілген. Жарыққабылдағыштардың сыртқы сегменттерінің құтыларына басым,  жасушалы мембраналарына кіре отыра, лютеин мен зеаксантин сары макулалы пигментті қалыптастырады. Лютеиннің аздаған мөлшері хориоидеяда, кірпікті дене мен нұрлы қабықта анықталды [3, 5].

Лютеин мен зеаксантин көз торын фото зақымданудан екі жолмен қорғайды. Біріншіден, аса жемір қысқа толқынды сәулеленудің 40 %-на дейін сіңіре отыра, жарық сүзгісінің рөлін орындайды. Екіншіден, каротиноидтар антиоксидантты қорғанысты қамтамасыз ете отыра, көп қанықпаған май қышқылдары бұзылуының тізбекті әсерінің алдын алып, фото тотығу нәтижесінде түзілетін, оттегінің радикалдарын байланыстырады. Фармакокинетикалық және фармакодинамикалық зерттеу нәтижелері лютеин және зеаксантин препараттарын пайдалану макулалы пигмент тығыздығының едәуір артуына және көз торы қызметінің жақсаруына әкеп соғатындығын көрсетті [5, 13].

Алынған жаңа мәліметтерге байланысты, зерттеулердің AREDS-2 атты жаңа сериясы қоздырылды. Зерттеу 2006 жылы басталды, нәтижелер 2013 жылы жария етілді. AREDS нәтижесінде әзірленген формулаға емделушілердің тамақ рационына оксикаротиноидтар (лютеин 10 мг тәуліктік дозасында және зеаксантин — 2 мг) қосылды, сондай-ақ, микроэлементтің жоғары дозаларының несеп жүйесіне ықтимал теріс әсерімен және анемияның пайда болу қаупіне байланысты, мырыштың дозалануы 80 мг-нан 25 мг-ға дейін төмендетілді. Лютеин мен зеаксантинды қосу емдеу тиімділігін тағы бір 10 %-ға жоғарылататындығы анықталды. AREDS-2 нәтижелері формулаға көп қанықпаған май қышқылдарын қосудан ЖМБ клиникалық суретінің серпініне қатысты қосымша оң әсерлерді анықтаған жоқ [14, 15].

Көп орталықты клиникалық зерттеу нәтижелеріне негізделе отыра, «Юнифарм, Инк» (АҚШ) компаниясы  Витрум® Вижн Форте кешенді дәрілік препаратын әзірледі. Бір таблетканың құрамына: 6 мг лютеин, 0,5 мг зеаксантин, 60 мг С дәрумені, 10 мг Е дәрумені (альфа токоферол ацетаты), 1,5 мг-каротен, 5 мг мырыш оксиді, 1,2 мг В дәрумені2 (рибофлавин), 25 мкг селен, 25 мг рутозит (рутин), 60 мг қаражидек сығындысы кіреді.

AREDS ұсынған құрамдастарға қалпына келу үдерістеріне, тамыр қабырғаларының нығаюына көмектесетін  рутозит пен қаражидек биофлавоноидтері, тотықтырғыш-қалпына келтіру әсерлерінің көбіне және антиоксидантты-антирадикалды қорғаныс жүйесінің қызметіне қажетті рибофлавин мен селен қосылды. Ресей Федерациясының дәріхана желісінде келтірілген, құрамында лютеин бар кешендердің арасында Витрум® Вижн Форте қазіргі таңда ЖМБ профилактикасы мен емдеуге арналған тіркелген көрсетімдері бар жалғыз дәрілік препарат болып табылады.

Отандық ғылыми зерттеулердің бірсыпырасы  офтальмопатология кезінде аталған препараттың тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалауға арналды. Препараттың көру қызметінің жағдайына әсері ЖМБ, көздің талу шағымдары, күшейген миопиясы, диабеттік ретинопатиясы және алғашқы ашықбұрышты глаукомасы (ААБГ) бар емделушілерде зерттелді [16–22].

Көздің талу шағымдары мен көздің тамырлы сырқаттарына шалдыққан емделушілердің препаратты қабылдау курсынан соң, көз көргіштігінің, электр сезімталдығы шектерінің және көру жүйкесі орнықсыздығының жақсаруына, көру өрісінің кеңеюіне қарай өсім байқалды [16, 21].

Витрум® Вижн Фортені ААБГ бар емделушілерде антиоксидантты нейросақтық терапиясының құрамбөлігі ретінде пайдалану көз көргіштігінің, жылтылдаудың бірігуінің сыни көрсеткіштерінің, жарық сезімталдығының жоғарылауына және көру өрісі шекараларының кеңеюіне әкеп соқты [17, 18].

Зерттеулердің көбі ЖМБ бар емделушілерде Витрум® Вижн Фортені пайдалану тиімділігін зерттеуге арналды.

Н.И. Пирогов атындағы РҰМЗУ көз сырқаттары кафедрасының (Мәскеу қ.) және И.И. Мечников атындағы СБММУ офтальмология кафедрасының (Санкт-Петербург қ.) негізінде жүргізілген, Витрум® Вижн Фортені 6 ай қабылдау аясында ЖМБ құрғақ нысаны бар 60 емделушіде сырқаттың клиникалық суретінің өсуіне талдау жүргізу нәтижесінде бақылаудың бүкіл кезеңі бойы көз көргіштігінің препаратты қабылдаудан кейін 2 айдан соң, бастапқы деңгейден шынайы асатын бірте-бірте жоғарылауы байқалды. Сонымен қатар, препаратты қабылдаудан бастап 5 айдан соң, периметрия мен электроретинография көрсеткіштерінің статистикалық жағынан шынайы оң өсімі, көз түбіндегі өзгерістердің тұрақтандырылуы байқалды.  [20].

Гельмгольц атындағы КС МҒЗИ негізінде жүргізілген ЖМБ бар емделушілерде Витрум® Вижн Фортенің 3 айлық курсының әсерін бақылаудың бірнеше сериясы торлы қабық друзалары мен сырқаттың атрофиялық нысаны бар көздерде басым, жағдайлардың жартысынан көбінде көз көргіштігінің жоғарылауын, торлы қабық друзалары бар көздерде көп дәрежеде микропериметрия мен электроретинография көрсеткіштерінің оң серпінін байқады [16, 21].

Отандық зерттеулердің ЖМБ бар емделушілерде Витрум® Вижн Фортені пайдалану курсының тиімділігін сенімді түрде көрсетті, олар сырқаттың күшеюінің алдын алуда препараттың мүмкіндігін бағалау үшін тым қысқа мерзімді болды.

Біздің жетіжылдық бақылауымыздың МАҚСАТЫ Витрум® Вижн Форте препаратының ЖМБ күшеюіне әсерін бағалау болды. 

МАТЕРИАЛДАР МЕН ӘДІСТЕРІ 

Бақылау 2008-2015 жылдар аралығында (7 жыл ішінде) Гельмгольц атындағы КС МҒЗИ негізінде жүргізілді. Барлығы екі көзінде де ЖМБ бастапқы ерте немесе аралық сатысы бар 305 емделуші динамикада тексерілді.

Біз AREDS зерттеу жіктелімін пайдаландық. Осы жіктемеге сәйкес сырқаттың келесі сатыларын (санаттарын) бөледі: ұсақ друзалардың аздаған мөлшерінің (кемінде  5) (< 63 μm) болуын көздейтін AREDS-1 санаты (ЖМБ жоқ); ұсақ друзалардың және орташа өлшемді друзалардың (63–124 μm), пигментті ауытқулардың, сондай-ақ, олардың әдістерінің болуы кезінде анықталатын ЖМБ ерте сатысы немесе   AREDS-2 санаты; ЖМБ аралық сатысы немесе AREDS-3 санаты кем дегенде, бір ірі друзаның (> 125 μm), орташа мөлшерлі көптеген друзалардың немесе орталық аймақты қозғамайтын географиялық семудің болуын көздейді; ЖМБ соңғы сатысы немесе AREDS-4 санаты не орталық географиялық семудің немесе хориоидалды неотамырланудың болуы кезінде анықталады.

Бақылаудың негізгі тобына 2008 жылы зерттеу сәтінде көздің екеуінде ЖМБ ерте (AREDS-2 санаты) немесе аралық (AREDS-3 санаты) сатысы анықталған 158 емделуші (316 көз) енді, оның 107-сі әйел (68 %) және 51-і ер адам (32 %), орташа жасы — 58,90 ± 5,27 жыл (48-70 жас аралығы). Бұл емделушілердің барлығы 7 жыл ішінде Гельмгольц атындағы КС МҒЗИ-нда тұрақты тексеруден өтті және дәрігердің ұсынымдарын орындады. Бақылауға қатысу емделушінің ақпараттандырылған келісімі кезінде ғана мүмкін болды.

ЖМБ емдеу медициналық көмекті көрсету стандарттарының негізінде жүргізілді. Емделушілердің барлығы Витрум® Вижн Фортені күніне 2 мәрте 1 таблеткадан 3 ай ішінде, әрбір жарты жыл сайынғы курстармен, 7 жыл бойы   қабылдады. Әрбір емделушінің тексеруін кемінде жылына бір рет жүргізді.

Әрбір бару кезінде келесі тексерулер орындау үшін міндетті болды: рефракцияның ауытқуын максималды түрде түзетумен визометрия, тонометрия, биомикроскопия, мидриаз жағдайында 60D линзасымен бинокулярлық офтальмоскопия, көз торының оптикалық когерентті томография (Stratus OCT 3000, Carl Zeiss, Германия) және HRA-OCT Spectralis (Heidelberg Engineering, Германия), фундус- фототіркеу (TRC-NW6SF «Topcon», Жапония). Онымен қоса, 2008 және 2015 жж. баруларда әрбір емделуші 3 ұпайлық межелік бойынша көрудің бұзылуына субъективті бағасын берді: 1 — көру сапасына қанағаттанушылық, 2 — көру біршама төмендеген, алайда, бұл өмір сапасын нашарлатпайды, 3 — көру едәуір төмендеген, бұл өмір сапасын нашарлатады. Дымқыл ЖМБ белгілерін анықтаған кезде емделушілерге медициналық көмекті көрсету стандарттарына сәйкес ангиогенге қарсы препараттың интравитреалды инъекциялары тағайындалды. Аталған бақылаудан жою өлшемшарттары көрудің төмендеуіне әкеп соғатын қандай да бір офтальмопатологияның, сондай-ақ, нашар тірілей болжамымен немесе жыл сайынғы тексерулерді қиындататын ауыр соматикалық сырқаттарының болуы (немесе туындауы) болды.

Бақылау тобына 2007-2008 жж. Гельмгольц атындағы КС МҒЗИ-нда тексеру сәтінде көздің екеуінде де ерте немесе аралық ЖМБ бар 147 емделушінің мәліметтері біріктірілді (294 көз), оның 82-сі ұқсас жас тобындағы әйел және 65-і ер адам (45-72 жас аралығы, орташа жасы — 57,10 ± 6,44 жас). Түрлі себептер бойынша осы топтың емделушілері ұсынылған жыл сайынғы тексеруге келген жоқ, құрамында лютеин бар препараттарды тұрақты қабылдамады. Гельмгольц атындағы КС МҒЗИ-нда кезекті тексерілу 2014-2015 жж. кезеңіне келді. Осылайша, жеті жылғы уақыт кезеңі ішінде сырқатының ағымын табиғи секілді бағалауға болады. 

Көрудің төмендеуіне әкеп соғатын, қандай да бір басқа маңызды офтальмопатология осы топтағы емделушілерде анықталған жоқ.

Осы емделушілер тобындағы сырқаттың клиникалық суретінің өсімін салыстырмалы бағалау құрамында лютеин бар препаратты тұрақты қабылдаудың ЖМБ күшеюіне әсерін бағалауға мүмкіндік береді.

Статистикалық талдау Microsoft, Excell, SPSS компьютерлік бағдарламаларының көмегімен жүргізілді. Желілік көлемдерді Стьюдент тәсілі бойынша, желілік еместерді – Йетс бойынша түзетілумен,  2 мәні бойынша салыстырды.

НӘТИЖЕЛЕР

Витрум® Вижн Форте қабылдаудың тұрақты курстары аясында динамикалық бақылаудағы емделушілер арасында бастапқы ерте ЖМБ 144 көзде анықталды, аралық – 172-сінде, бұл ретте көздің екеуінде де – 68 адамда. Бақылау мерзімінің соңына қарай ЖМБ соңғы сатыға дейін 33 көзде күшейді (10,4 %). Сырқат сатыларының өсімі 1-кестеде келтірілген.

Бастапқы ерте ЖМБ бар 144 көздердің ішінен 2015 жылға қарай сырқаттың соңғы сатысы бір көзде пайда болды (0,7 %), үдеріс 41 көзде аралық сатыға дейін күшейді (28,5 %), 102 көзде (70,8 %) сырқат бұрынғы сатысында қалды. Бастапқы аралық ЖМБ бар 172 көздің арасынан 7 жыл бақылаудың соңына қарай соңғы сатысы 32 көзде анықталды (18,6 %), 140 көзде 140 (81,4 %) үдеріс сатысы өзгерген жоқ. Бастапқы екіжақты аралық ЖМБ кезінде соңғы сатысы бастапқы біржақты аралық сатысы бар 36 көздің арасынан 4-еуімен салыстырғанда (11,1 %), 136 көздің арасынан  28 (21 %) көзде жиі пайда болды.

Емдеуді басынан жақсы өткеру байқалды: препаратты қабылдау салдарынан жағымсыз құбылыстар бірде-бір емделушіде байқалған жоқ.

Құрамында лютеин бар препараттарды тұрақты қабылдамаған және бақылау тобына біріктірілген тұлғалар арасында 2007-2008 жж. тексеру сәтінде ерте ЖМБ 143 көзде, аралық – 151 көзде анықталды, оның ішінде, көздің екеуінде де – 62 адамда. 

1-кесте. Негізгі және бақылау топтарында ЖМБ сатыларының өсімі 

ЖМБ сатысы2008 ж.2009 ж.2010 ж.2011 ж.2012 ж.2013 ж.2014 ж.2015 ж.
Негізгі топ, көздер саны
Ерте 144140136129120109107102
Аралық 172175175176176178176181
Соңғы 01 (0,3 %)5 (1,6 %)11 (3,5 %)20 (6,3 %)29 (9,2 %)33 (10,4 %)33 (10,4 %)
Бақылау тобы, көздер саны
Ерте 14383
Аралық 151160
Соңғы 051 (17 %)

7 жылдан кейін тексерген кезде ЖМБ соңғы сатысы 51 көзде (17 %) анықталды.

2014-2015 жж. тексеру кезінде ерте ЖМБ бар 143 көздің арасынан 6-нда (4 %) соңғы сатысы пайда болғандығы анықталды, 54 көзде (38 %) сырқат аралық сатыға ауысты, 83 көзде (58 %) торлы қабық жағдайы бұрынғыдай қалды. Аралық ЖМБ бар 151 көздің арасынан 45-нде (30 %) үдерістің соңғы сатыға дейін күшеюі байқалды, 106 көзде (70 %) сырқат баяғы сатысында қалды. Соңғы сатысына дейін күшеюінің ең көп жиілігі бастапқы екіжақты аралық ЖМБ сатысы бар емделушілерде 27 көзден 6-нда (22 %) біржақты аралық ЖМБ-мен салыстырғанда, 124 көздің арасынан  39 (31,5 %) көзде байқалды.

Емделушілердің екі тобында ерте және аралық ЖМБ бар көз көргіштігінің максималды түзетіңкірелген (ККМТ) өсімі 2-кестеде келтірілген.

2015 жылғы кезеңге арналған ұқсас бастапқы көрсеткіштер кезінде Витрум®  Вижн Фортені тұрақты қабылдаған емделушілерде ерте және аралық ЖМБ бар көздерде ККМТ аса жоғары көрсеткіштерінің сақталуы өзіне назар аударады. Бұған қоса, аралық ЖМБ бар көздерде ККМТ орташа көрсеткіші негізгі топ емделушілерінде бақылау тобына қарағанда, статистикалық жағынан шынайы жоғары болды.

2008 және 2015 жж. кезеңінде емделушілердің көру сапасын субъективті бағалау нәтижелері 3-кестеде келтірілген.

Келтірілген мәліметтерден көрініп тұрғандай, көру сапасына 2015 ж. сәтте толықтай қанағаттанушылықты 

негізгі топтағы емделушілердің тек 70 %-ы және бақылау тобындағы емделушілердің тек 41 %-ы басынан кешірді. Көру ақауы салдарынан өмір сапасының нашарлауына  Витрум® Вижн Форте препаратын қабылдаған емделушілердің 6 %-ы және тұрақты ем алмаған емделушілердің 24 %-ы шағымданды.

ҚОРЫТЫНДЫ

Бақылау нәтижелері Витрум® Вижн Форте дәрілік препаратын қабылдаудың тұрақты курстары ЖМБ ерте және аралық сатыларының күшею жиілігін төмендететіндігін көрсетті. Ерте ЖМБ бар көздерде үдерістің соңғы сатыға дейін күшею жиілігі 7 жыл ішінде препаратты қабылдаудың тұрақты курстары кезінде  0,7 %-ды және жүйелі ем болмаған кезде 4 %-ды құрайды.

Витрум® Вижн Форте курстарының аясында сырқаттану сатысы бақылау тобымен салыстырғанда, аралыққа дейін аса сирек күшейді (ем болмаған кезде 38 %-мен салыстырғанда, көздердің 28,5 %-ы). Аралық ЖМБ соңғы сатыға дейін күшею жиілігі жеті жылғы кезең ішінде препаратты қабылдау аясында елеулі түрде төмен болды. Аралық сатысы препаратты қабылдау аясында көздердің 18,6 %-на соңғысына (көздердің екеуіндегі аралық ЖМБ кезінде 21 % және 11,1 % — бір көзде) және тұрақты ем болмаған кезде көздердің 30 %-на ауысты (көздердің екеуіндегі аралық ЖМБ кезінде 31,5 % және 22 % — бір көзде). Сонымен бірге, бақылау Витрум® Вижн Фортені тұрақты қабылдау торлы қабық друзалары бар жоғарғы көз көргіштігінің және көру қызметі сапасының ұзақ уақыт сақталуына көмектесетіндігін көрсетті. 

2-кесте. Негізгі және бақылау топтарындағы емделушілерде ерте және аралық ЖМБ бар көздердің ККМТ өсімі 

Емделушілер тобыЖМБ сатысы2008 ж.2015 ж.
Негізгі Ерте 0,92 ± 0,08 (n = 144)0,89 ± 0,07 (n = 102)
Аралық 0,71 ± 0,14 (n = 172)0,68 ± 0,15 (n = 181) *
Бақылау Ерте 0,91 ± 0,10 (n = 143)0,73 ± 0,11 (n = 83)
Аралық 0,73 ± 0,15 (n = 151)0,59 ± 0,16 (n = 160)

Ескертпе. * — бақылау тобының емделушілерінде аралық ЖМБ бар көз көрсеткіштеріне қатысты шынайы айырмашылығы (р < 0,05).

3-кесте. Негізгі және бақылау топтарындағы емделушілерде көру сапасының бұзылуын субъективті бағалау өсімі 

Емделушілер тобыБаға 2008 ж.2015 ж.
Негізгі (n = 158)1140 (89 %)111 (70 %)
218 (11 %)38 (24 %)
309 (6 %)
Бақылау (n = 147)1137 (93 %)61 (41 %)
210 (7 %)50 (34 %)
3036 (24 %)

Ескертпе. 1 — көру сапасына қанағаттану, 2 — көру біраз төмендеген, алайда, бұл өмір сапасын нашарлатпайды, 3 — көру едәуір нашарлаған, бұл өмір сапасын нашарлатады.

Осылайша, құрамында лютеині бар Витрум® Вижн Форте кешенді дәрілік препараты торлы қабық друзалары сатысындағы макулалы салада дегенерациялық үдерістің күшеюі кезінде едәуір протективті әсер етеді, бұл ЖМБ бар емделушілерді кешенді емдеген кезде оны тұрақты пайдалану мақсаттылығын қамтамасыз етеді.

Әдебиет

  1. National Eye Institute. Age-Related Macular Degeneration (AMD). Availab- le at: http://nei.nih.gov/eyedata/amd. Accessed March 27, 2015.
  2. Schmier J., Covert D.W., Lau E.C. Patterns and Costs Associated with Progression of Age-Related Macular Degeneration. Am. J. Ophthalmol. 2012; 154(4): 675–81.
  3. Hobbs R.P., Bernstein P.S. Nutrient Supplementation for Age-related

Macular Degeneration, Cataract, and Dry Eye.J. Ophthalmic. Vis. Res. 2014; 9(4): 487–93.

  1. Holz F.G., Pauleikhoff D., Spaide R.F., Bird A.C. Age-related Macular Degeneration 2nd ed. 2012: 320.
  2. Tan J.S., Wang J.J., Flood V., et al. Dietary antioxidants and the long-term incidence of age–related macular degeneration: the Blue Mountains Eye Study. Ophthalmology. 2008; 115(2): 334–41.
  3. Кравчук Е.А. Роль свободнорадикального окисления в пато- генезе заболеваний глаз. Вестник офтальмологии. 2004; 5: 48–51.
  4. Ланкин В.З., Тихадзе А.К., Беленков Ю.Н. Свободнорадикаль- ные процессы в норме и при патологических состояниях. Пособие для врачей (изд. 2). Москва: Медицина. 2001.
  5. Hollyfield J.G., Bonilha V.L., Rayborn M.E., et al. Oxidative damage-induced inflammation initiates age-related macular degeneration. Nat Med. 2008; 14: 194–8.
  6. Beatty S., Koh H., Phil M., Henson D., Boulton  M. The  role of oxidative stress in the pathogenesis of age-related macular degeneration. Surv. Ophthalmol. 2000; 45(2): 115–34.
  7. Диагностика и лечение возрастной макулярной дегенерации. Федеральные клинические рекомендации. Общероссийская общественная организация «Ассоциация врачей-офтальмоло- гов». 2013: 16. Available at: http://avo-portal.ru/doc/fkr/approved
  8. Age-Related Eye Disease Study Research Group. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E and beta carotene for age-related cataract and vision loss: AREDS report no. 9. Arch Ophthalmol. 2001; 119(10): 1439–52.
  9. Clemons T.E., Milton R.C., Klein R., Seddon J.M., Ferris F.L.    3rd Age-Related Eye Disease Study Research Group. Risk factors for the incidence of advanced age-related macular degeneration in the age-related eye disease study (AREDS), AREDS report 19. Ophthalmology. 2005; 112: 533–9.
  10. Trieschmann M., Beatty S., Nolan J.M., et al. Changes in macular pigment optical density and serum concentrations of its constituent

carotenoids following supplemental lutein and zeaxanthin: The LUNA study. Exp. Eye. Res. 2007; 84(4): 718–28.

  1. Lutein + zeaxanthin and omega-3 fatty acids for age-related macu- lar degeneration: the Age-Related Eye Disease Study 2 (AREDS2) randomized clinical trial. JAMA. 2013: 309(19): 2005–15.
  2. Age-Related Eye Disease Study 2 (AREDS2) Research Group. Chew E.Y., SanGiovanni J.P., Ferris F.L., et al. Lutein/zeaxanthin for the treatment of age-related cataract: AREDS2 randomized trial report no 4. JAMA Ophthalmol. 2013; 131: 843–50.
  3. Сарыгина О.И., Зайцева О.В. Анализ клинической эффектив- ности препарата Витрум Вижн при синдроме усталого глаза и возрастной макулярной дегенерации. Вестник офтальмо- логии. 2005; 121(5): 43–6.
  4. Алексеев И.Б., Ивашина А.В. Использование препарата Ви- трум Вижн в лечении глаукомной оптической нейропатии у больных, перенесших антиглаукоматозную операцию, в от- даленном послеоперационном периоде. Офтальмологический журнал. 2006; 3: 7–9.
  5. Алексеев И.Б., Мельникова Н.В., Ломакина О.Е. Витрум® Вижн Форте в качестве компонента нейропротективной терапии первичной открытоугольной глаукомы. Клиническая оф- тальмология. 2010; 3: 84–6.
  6. Федорищева Л.Е., Александрова Н.Н., Сумарокова Е.С. и др. Витрум® Вижн Форте в лечении дистрофических поражений сетчатой оболочки. Ремедиум. Приволжье. 2013: 20–1.
  7. Егоров Е.А., Алексеев В.Н. Результаты исследования эффек- тивности и безопасности препарата Витрум® Вижн Форте у пациентов с возрастной макулярной дегенерацией. Клини- ческая офтальмология. 2014; 14(1): 1–5.
  8. Сарыгина О.И. Применение антиоксидантов и каротиноидов в комплексном лечении посттромботической ретинопатии. Российский офтальмологический журнал. 2014; 7(2): 1–4.
  9. Ковалевская М.А., Милюткина С.О. Эффективность консерва- тивного лечения пациентов с сухой формой возрастной маку- лярной дегенерации. Вестник офтальмологии. 2015; 131(2): 81–8.